IJseend

(clangula hyemalis)

De IJseend is een duikeend met opvallend veel verschillende kleden. In alle kleden heeft hij een zwarte ongetekende vleugel en een korte snavel. Het adult mannetje heeft een zeer lange staart, sierschouderveren en een roze snavelpunt. Het vrouwtje en juvenielen/onvolwassenen hebben een kortere maar puntige staart en een grijze snavel. 

Het adult-zomer mannetje heeft een donkere kop, hals, borst en bovendelen, alleen wit op gezicht en onderdelen. In de winter is hij grotendeels wit met een zwartachtige wangvlek, borstband, vleugels, stuit en staart. Het adult-zomer vrouwtje is als het mannetje, maar de lichte partijen zijn grijzer en de donkere partijen bruiner. De kop en hals met meer wit en met een donkere wangvlek. In de winter is de zijkop bruingeel met een zwarte wangvlek. Juvenielen hebben een opvallende witte vlek aan de snavelbasis. Het onvolwassen mannetje is in de winter als het vrouwtje maar met roze op de snavel, in de zomer als het adult-zomer mannetje maar met een witte borst en onderhals.

Het mannetje is in het voorjaar luidruchtig, met een luid ardielau-ar-ardielau, ar-au-auwelie of oo, oo, iial-oo. Het vrouwtje heeft een zachte kwaak.

Hij heeft een opvallende slingerende vlucht, de omlaaggebogen vleugels komen nauwelijks boven het niveau van het lichaam uit.

Hij broedt aan zoet- of zoutwater in toendra, langs Arctische kusten en in bergen in Scandinavië. In de winter op zee en langs de kust. Op de Noordzee schaars.

In Nederland een doortrekker en wintergast in kleine aantallen.

L 40-47 / SW 73-79 / DW